Intropaneel Helden van Coevorden minWie is jouw held - Meijndert van der Thijnen of Carl Rabenhaupt? Deze vraag staat centraal in de tijdelijke tentoonstelling Helden van Coevorden in het Stedelijk Museum Coevorden over de bevrijding van de vestingstad in 1672. Ons verenigingslid Willy van der Schuit heeft de tentoonstelling gemaakt, in nauwe samenwerking met Helga de Graaf van Studio Eye Candy.

Keerpunt in Rampjaar 1672

Dit is de eerste tentoonstelling van een tweeluik over het Rampjaar 1672. Bij de bevrijding van Coevorden steken twee helden met kop en schouders boven iedereen uit: Meijndert van der Thijnen en Carl Rabenhaupt. Naast vele dappere mannen hebben zij allebei vanuit hun eigen achtergrond en positie een cruciale rol gespeeld in de strijd tegen Bisschop Bernhard von Galen uit Münster, bekend als de beruchte Bommen Berend. De bevrijding van Coevorden geldt als een keerpunt in moreel opzicht van de bevolking van de Nederlanden.

Helden van nu

Beide heren raken ons met hun moed, inzicht, slimheid en lef. Hun daden spreken 350 jaar later nog steeds tot de verbeelding. Zij zetten hun leven – en dat van hun naasten – op het spel voor de goede zaak. Zij vertegenwoordigen samen de eeuwige hoop op vrede. Die eigenschappen zien wij terug bij helden van vandaag de dag, of het nu in de film is of in het echt. Ook zij zetten hun eigen leven in de waagschaal bij de zorg voor iemand in nood of in een morele situatie, zonder dat zij daar bij voorbaat beter van worden of een beloning krijgen. In Helden van Coevorden staan de rollen, drijfveren en levensloop van Rabenhaupt en Van der Thijnen centraal. Vanaf oktober vertelt de tweede expositie over het verloop van de strijd en de bevrijding.

_____

 

Links

Erfgoed Brabant Academie - erfgoedcollege mmv Luc Brants donderd 24 maart 2022
Ons lid Luc Brants geeft op 24 maart, samen met socioloog Jonah Lamers, voor Erfgoed Brabant in Den Bosch, live op locatie het 4e Erfgoedcollege over de omgang met seksuele, sekse- en genderdiversiteit bij de opeenvolgende Brabantse overheden.
 
Socioloog Jonah Lamers opent een boekje over de verborgen regenbooggeschiedenis van de provincie Noord-Brabant en legt het belang uit van LHBTIQ+-zichtbaarheid.
 
De aandacht voor seksuele, sekse- en genderdiversiteit was in wat nu Noord-Brabant heet tot het midden van de jaren zestig van de twintigste eeuw vooral negatief. Vanaf de jaren zestig kwam een emancipatieproces op gang. Luc Brants laat zien hoe dat proces is verlopen en hoe in de loop van de tijd de groep mensen waarover het ging steeds diverser werd.
 
Ons lid Luc Brants (1963) is cultureel antropoloog, promoveerde op het ontstaan van de ambulante zorg voor mensen met een verstandelijke beperking in Nederland. Hij deed o.a. onderzoek naar (seksueel) geweld tegen mensen met een beperking, publiceerde over de geschiedenis van seksuele, sekse- en genderdiversiteit in Eindhoven en Tilburg en over de wijze waarop de Nederlandse overheid met haar homoseksueel personeel is omgegaan in de jaren veertig, vijftig en zestig.
 
Info en aanmelden via de website van de Erfgoed Brabant Academie.

2022 03 13 flyer presentatie Marten van Harten Mineke Bosch tbv Jordaanmuseum gecroptAlette Jacobs was de eerste Nederlandse vrouw die aan een universiteit afstudeerde. In 1877 en 1878 slaagde ze voor haar artsexamen. Daarmee was ze ook de eerste vrouwelijke arts in Nederland. Ze promoveerde in 1879 en ontwikkelde zich tot een belangrijke feministe en pacifiste. Na een periode in Londen vestigde ze zich als huisarts in Amsterdam. Het adres waar ze werkte was tot voor kort onbekend. Op 13 maart 2022 werd in het Jordaanmuseum het adres van Jacobs armenpraktijk in de Jordaan onthuld.

Op 13 maart 2022 onthulde het Jordaanmuseum in samenwerking met Atria, het Amsterdamse kenniscentrum voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, het adres van de armenpraktijk van dokter Aletta Jacobs in de Jordaan, tegenwoordig de bekendste Amsterdamse volksbuurt, maar ooit een wijk vol schrijnende armoede en achterstand. Het adres waar Jabobs praktijk hield – Tichelstraat nummer 40 - was lang onbekend. Historicus Marten van Harten vond het als bijvangst in zijn onderzoek naar professor Eduard Maurits Meijers (1880-1954).

2022 04 23 Delpher nl MMIISG15 004480001 00012 image rotategecropt

Tijdens een geanimeerde middag in het gebouw van de stichting ‘Tot Heil des Volks’, midden in de Jordaan, schetste de biografe van Aletta Jacobs, professor Mineke Bosch, de persoon van Jacobs en haar activiteiten als eerste afgestudeerde vrouwelijke arts én voorvechtster van vrouwenrechten. Het gratis spreekuur voor vrouwen en kinderen, sinds 1890 in de Jordaan, illustreert de samenhang tussen haar idealen. Mieke Krijger van het Jordaanmuseum gaf vervolgens een beeld van bewoonsters in de gangen en sloppen.

Vervolgens vertelde Marten van Harten over zijn zoektocht die begon bij buurtcentrum ‘Ons Huis’ in de Rozenstraat, ook in Amsterdam. Sinds 1890 is ‘Ons Huis’ het eerste buurtcentrum in Europa voor ‘volksverheffing’.

Slagvaardige vrouwen

tony ca1906Het lijkt een vreemde sprong van professor E.M. Meijers, de ontwerper van het naoorlogse Nieuw Burgerlijk Wetboek, naar Aletta’s armenpraktijk in de 1890’er jaren. De verbinding is dat veel van Meijers’ haast onafzienbare juridische werk niet geschreven zou zijn zonder Tony Gottschalk, een volleerd maatschappelijk werkster in de Jordaan. Deze Tony Gottschalk is de schakel die Meijers en Jacobs verbindt.

‘Ons Huis’ was een initiatief van de sociale hervormster Hélène Mercier, die op huisbezoeken met Aletta geschokt was door de ellendige woonomstandigheden. Zij kreeg steun van prof. Willem Treub, leermeester van Meijers, die zijn studenten aanmoedigde hier gratis rechtshulp te bieden. Een ander baanbrekend initiatief was de ‘School voor Maatschappelijk Werk’, waar Tony Meijers-Gottschalk een sociaal bewogen burgermeisje uit de Linnaeusbuurt, vanaf 1908 de opleiding volgde tot woningopzichteres van arbeiderswoningen. Hier ontmoette ze haar vroegere buurtgenoot, advocaat mr. E.M. Meijers als docent arbeid- en verzekeringsrecht. Beiden kwamen net als Aletta uit een joods-seculier milieu. Een jaar later trouwden ze. In 1910 volgde E.M. Meijers’ benoeming tot hoogleraar in 1910. Vervolgens verhuisde het echtpaar naar Leiden. Dankzij echtgenote Tony kon professor Meijers een gigantisch oeuvre opbouwen, terwijl zij als moeder van vier dochters actief bleef in Aletta’s kiesrechtbeweging. In Leiden bleef de deur wekelijks openstaan voor kosteloze rechtsadviezen aan hulpbehoevende Leidenaars.

eduard ca1905 2Er waren meer slagvaardige vrouwen in Meijers’ kring. Zo was Eduard Meijers’ zus Clara Meijers medestrijdster van Aletta en oprichtster van de eerste Vrouwenbank in 1927. Hun pleegzus en nicht Estella Zeehandelaar was actief in de ‘Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming’ voor rechten van ongehuwde moeders. Zij was bovendien penvriendin van de Javaanse Raden Adjeng Kartini, pionierster van onderwijsrecht voor vrouwen en meisjes in Oost-Indië. En dan was er nog nicht Mathilde Meijers, een van de eerste apothekeressen na Aletta’s zus Charlotte Jacobs. Aletta Jacobs, Willem Treub en Eduard Meijers waren betrokken bij het sociaal-liberale ‘Algemeen Nederlandsch Werklieden Verbond’. Zo vond Marten van Harten in het tijdschrift 'De Werkmansbode’ naast discussies over arbeidswetgeving ook advertenties van Aletta’s gratis spreekuur. En dat adres bleek dus Tichelstraat huisnummer 40 te zijn, uiteraard in Amsterdam. De nog intacte gevel van Tichelstraat 40 is nu een zichtbare herinneringsplaats voor dit stukje vrouwengeschiedenis én rechtsgeschiedenis.

 

Marten van Harten

Historicus Marten van Harten schrijft als extern promovendus aan de Universiteit van Leiden een biografie van Meijers; eerder ontdekte hij de eerste filmbeelden van Aletta Jacobs.

_____

Links

BK NM 9057 bewerktVorig jaar introduceerde Ondernemers in Geschiedenis een tijdelijk kennismakingslidmaatschap. Dat geldt nog steeds! Ook in 2022 kun je voor € 35,- lid worden van onze vereniging en het hele jaar door profiteren van alles wat de vereniging te bieden heeft.

Het lidmaatschap van onze vereniging is de sleutel tot leuke en waardevolle contacten met vakgenoten. We komen bijeen voor informatieve webinars en drinken elke maand – ook online – koffie met elkaar. Twee keer per jaar trekken we eropuit voor een gezellige en leerzame dagexcursie. Op onze website kun je bovendien een pagina inrichten over je bedrijf. Zo bereik je meer potentiële opdrachtgevers. En je bent meteen lid van het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO), want daar is onze vereniging bij aangesloten.

Normaal gesproken kost het lidmaatschap van Ondernemers in Geschiedenis € 85,- per jaar. Met dit kennismakingslidmaatschap kun je in 2022 al voor € 35,- lid worden. Met ingang van 2023 betaal je dan de volledige contributie.

Meer informatie? Of meteen lid worden? Neem contact op met onze secretaris Rogier Overman via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

 

(Foto Rijksmuseum Amsterdam)

Ruim 150 jaar (1845-1996) vormde de Nieuwe Achtergracht het hart van de wereldberoemde Amsterdamse diamantindustrie, de enige grote bedrijfssector waarin de joodse cultuur de norm stelde. Zo was de Diamantbeurs op sjabbat gesloten en was het jargon doorspekt met Jiddische woorden. Vanuit de diamantindustrie is de eerste moderne vakbond van Nederland voortgekomen. Ook op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en internationale betrekkingen heeft de diamantindustrie veel voor de stad en voor Nederland betekend.

Daniël Metz omlijst de historische feiten met tientallen citaten uit de literatuur. De brede historische blik geeft een prachtig tijdsbeeld, vanaf de industrialisatie tot heden.

Front DiamantgrachtDaniël Metz, Diamantgracht. Het joodse hart van een typisch Amsterdamse industrie (Zutphen: Walburg Pers 2022), 272 blz., ISBN 9789462495494, prijs: € 29,99.

Presentatie
datum: 26 april 2022

tijd: 15:30 (inloop vanaf 15:00)

locatie: de Diamantbeurs, Weesperplein 4

Vooraf aanmelden: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

still Dalfsen v3Op 17 mei 2021 heb ik, Heleen Westerman, deelgenomen aan de online bijeenkomst ‘Op de koffie bij...’.

Tijdens die bijeenkomst vertelde ik over mijn project ’Van Kampen naar Moskou’, een historische reisdocumentaire serie op YouTube waarin verhalen uit het verleden worden gekoppeld aan gebouwen en voorwerpen uit het heden. Omdat ik veel gebruik maak van historisch materiaal aangereikt door lokale historische verenigingen, wilde ik graag ook eens spreken met ‘echte’ historici.

Dat uurtje koffie drinken werd een heel interessant uurtje en ik heb de tip om verhalen te schrijven over de onderwerpen in de documentaire en deze te publiceren in lokale bladen of in magazines ter harte genomen. Hiervoor heb ik zelfs wat geld gekregen van het matchingfonds voor freelance journalisten.

Inmiddels is de nieuwe aflevering van Van Kampen naar Moskou online beschikbaar, daarin wordt het Overijsselse Dalfsen uitgelicht als een dorp met een lange geschiedenis, internationaal opererende bedrijven en vol kunstenaars. Nieuwsgierig? Bekijk hier de aflevering

Nogmaals bedankt lieve ondernemers in de geschiedenis voor jullie input en denkkracht. Hopelijk kunnen we in de toekomst een keer samenwerken aan een gezamenlijke historische productie! Dat lijkt me erg leuk.

2014 08 04 15h15 WimdeNatris01Vrijdag 22 april van 9.00 tot 9.40 uur is er weer een online koffierondje voor Ondernemers in Geschiedenis en hun introducées. Aanmelden kan bij Christiaan Stam (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.). Hij stuurt je van tevoren een link voor de Zoom-meeting.

Er is in principe elke maand een online ‘Op de koffie bij …’. Ook zin in zo’n inspirerend begin van de week? Kijk dan op de Agenda voor meer data van deze virtuele koffietafel. 

De vereniging van Onderemers in Geschiedenis staat open voor vrijgevestigde historici. Een kennismakingslidmaatschap kost slechts 35 euro en kan worden aangevraagd via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Webinar tentoonstelling makenNa eerdere webinars komt op 11 november aanstaande ons medelid Willy van der Schuit aan het woord. Zij heeft als projectleider en curator eerder dit jaar de vaste museale inrichting in Synagoge Groningen opgeleverd. Maar wat houdt dat in? En welke rol heeft de historicus bij zo’n project?

Waar te beginnen?
Tijdens het webinar kan Willy uiteraard niet álles vertellen. De fijne kneepjes van het maken van een tentoonstelling kunnen nu eenmaal niet in anderhalf uur aan de orde komen. Maar er zijn wel tips aan te reiken waarmee de historicus aan de slag kan. Waar te beginnen, hoe kun je de ruimte gebruiken, wat is de functie van beleving en welke keuze maak je voor tekst, objecten en vormgeving? Bij een tentoonstelling gaat het niet alleen om een goed verhaal, maar ook om de middelen die je kunt gebruiken om het verhaal goed te vertellen.

Aanmelding
Het webinar vindt op donderdag 11 november aanstaande om 19.30 uur online plaats en is alleen toegankelijk voor leden. Aanmelden ervoor kan via onze secretaris Rogier Overman (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.). Je ontvangt dan tijdig de link.

2022 03 27 boekcover Anton van Renssen gecroptIn 2022 verhuisde de vrouwenopvanglocatie van de stichting Moviera van Oosterbeek naar Arnhem-Zuid. De verhuizing betekende het einde van een tijdperk. In 1966 werden in Oosterbeek de eerste vrouwen en kinderen opgevangen in wat toen nog de Paula Stichting heette. Heel wat ongehuwd zwangere vrouwen bevielen daar van hun kind én deden er afstand van. Vanaf 1972 waren het steeds vaker slachtoffers van huiselijk geweld die naar Oosterbeek kwamen. De vrouwen kwamen voor hulp, maar droomden ook van een veilige, zelfstandige toekomst.

Tienduizenden vrouwen en kinderen vonden tussen augustus 1966 en januari 2022 een tijdelijk onderkomen aan de Nico Bovenweg 44 in Oosterbeek. Van 1966 tot 1978 waren dat een kleine 900 ongehuwd zwangere vrouwen en iets meer baby’s. Tussen 1972 en 2022 waren dat ruim 10.000 moeders en 13.000 kinderen, allen slachtoffer van huiselijk geweld.

collage drie nieuwe ledenAfgelopen september is Ondernemers in Geschiedenis een eenmalige actie gestart, een kennismakingslidmaatschap voor 2021 én heel 2022 voor slechts 35 euro. In korte tijd zijn al drie historici lid geworden van onze fijne vereniging. Het gaat om Catharina Th. Bakker, Nona Blijlevens en Christiaan Stam. Klik op de namen en je gaat direct door naar een van hun bureaupagina’s.

Nona en haar bedrijf Atavus hebben we nog niet in levenden lijve mogen ontmoeten. Catharina is inmiddels bekend van haar boek De lijfarts van de koning dat onlangs verscheen. Zij heeft tijdens een nieuwjaarsborrel van het KNHG - vanwege corona alweer enkele jaren geleden – uitgebreid kennis kunnen maken met de huidige penningmeester. Die heeft blijkbaar voldoende reclame gemaakt om dit jaar ook echt de grote stap te zetten en tot onze club toe te treden. Christiaan ten slotte nam meteen deel aan de dagexcursie naar Naarden-Vesting en heeft uitgebreid met twee bestuursleden en enkele oudgediende leden kennis kunnen maken.