Wie zijn wij

U wilt ...
een boek over de geschiedenis van uw bedrijf of instelling?
hulp en advies bij de ordening van uw archief?
een tentoonstelling over een historisch onderwerp?
assistentie bij een ander historisch vraagstuk?

Ondernemers in Geschiedenis, de brancheorganisatie voor vrij gevestigde historici, wijst u de weg.

Zoek een historicus op onderwerp, specialisatie, plaats, tijdvak...

Onze historici voor meer info klikt u op een persoon

Nieuws

Agenda - geplande activiteiten:

  • 'Op de koffie bij...' - online koffietafel - ma. 23 mei 2022

Blog: Helden van Coevorden - Wie is jouw held?

Intropaneel Helden van Coevorden minWie is jouw held - Meijndert van der Thijnen of Carl Rabenhaupt? Deze vraag staat centraal in de tijdelijke tentoonstelling Helden van Coevorden in het Stedelijk Museum Coevorden over de bevrijding van de vestingstad in 1672. Ons verenigingslid Willy van der Schuit heeft de tentoonstelling gemaakt, in nauwe samenwerking met Helga de Graaf van Studio Eye Candy.

Keerpunt in Rampjaar 1672

Dit is de eerste tentoonstelling van een tweeluik over het Rampjaar 1672. Bij de bevrijding van Coevorden steken twee helden met kop en schouders boven iedereen uit: Meijndert van der Thijnen en Carl Rabenhaupt. Naast vele dappere mannen hebben zij allebei vanuit hun eigen achtergrond en positie een cruciale rol gespeeld in de strijd tegen Bisschop Bernhard von Galen uit Münster, bekend als de beruchte Bommen Berend. De bevrijding van Coevorden geldt als een keerpunt in moreel opzicht van de bevolking van de Nederlanden.

Helden van nu

Beide heren raken ons met hun moed, inzicht, slimheid en lef. Hun daden spreken 350 jaar later nog steeds tot de verbeelding. Zij zetten hun leven – en dat van hun naasten – op het spel voor de goede zaak. Zij vertegenwoordigen samen de eeuwige hoop op vrede. Die eigenschappen zien wij terug bij helden van vandaag de dag, of het nu in de film is of in het echt. Ook zij zetten hun eigen leven in de waagschaal bij de zorg voor iemand in nood of in een morele situatie, zonder dat zij daar bij voorbaat beter van worden of een beloning krijgen. In Helden van Coevorden staan de rollen, drijfveren en levensloop van Rabenhaupt en Van der Thijnen centraal. Vanaf oktober vertelt de tweede expositie over het verloop van de strijd en de bevrijding.

_____

 

Links

Blog: Dr. Aletta Jacobs en mr. Eduard Meijers in de Jordaan

2022 03 13 flyer presentatie Marten van Harten Mineke Bosch tbv Jordaanmuseum gecroptAlette Jacobs was de eerste Nederlandse vrouw die aan een universiteit afstudeerde. In 1877 en 1878 slaagde ze voor haar artsexamen. Daarmee was ze ook de eerste vrouwelijke arts in Nederland. Ze promoveerde in 1879 en ontwikkelde zich tot een belangrijke feministe en pacifiste. Na een periode in Londen vestigde ze zich als huisarts in Amsterdam. Het adres waar ze werkte was tot voor kort onbekend. Op 13 maart 2022 werd in het Jordaanmuseum het adres van Jacobs armenpraktijk in de Jordaan onthuld.

Op 13 maart 2022 onthulde het Jordaanmuseum in samenwerking met Atria, het Amsterdamse kenniscentrum voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, het adres van de armenpraktijk van dokter Aletta Jacobs in de Jordaan, tegenwoordig de bekendste Amsterdamse volksbuurt, maar ooit een wijk vol schrijnende armoede en achterstand. Het adres waar Jabobs praktijk hield – Tichelstraat nummer 40 - was lang onbekend. Historicus Marten van Harten vond het als bijvangst in zijn onderzoek naar professor Eduard Maurits Meijers (1880-1954).

2022 04 23 Delpher nl MMIISG15 004480001 00012 image rotategecropt

Tijdens een geanimeerde middag in het gebouw van de stichting ‘Tot Heil des Volks’, midden in de Jordaan, schetste de biografe van Aletta Jacobs, professor Mineke Bosch, de persoon van Jacobs en haar activiteiten als eerste afgestudeerde vrouwelijke arts én voorvechtster van vrouwenrechten. Het gratis spreekuur voor vrouwen en kinderen, sinds 1890 in de Jordaan, illustreert de samenhang tussen haar idealen. Mieke Krijger van het Jordaanmuseum gaf vervolgens een beeld van bewoonsters in de gangen en sloppen.

Vervolgens vertelde Marten van Harten over zijn zoektocht die begon bij buurtcentrum ‘Ons Huis’ in de Rozenstraat, ook in Amsterdam. Sinds 1890 is ‘Ons Huis’ het eerste buurtcentrum in Europa voor ‘volksverheffing’.

Slagvaardige vrouwen

tony ca1906Het lijkt een vreemde sprong van professor E.M. Meijers, de ontwerper van het naoorlogse Nieuw Burgerlijk Wetboek, naar Aletta’s armenpraktijk in de 1890’er jaren. De verbinding is dat veel van Meijers’ haast onafzienbare juridische werk niet geschreven zou zijn zonder Tony Gottschalk, een volleerd maatschappelijk werkster in de Jordaan. Deze Tony Gottschalk is de schakel die Meijers en Jacobs verbindt.

‘Ons Huis’ was een initiatief van de sociale hervormster Hélène Mercier, die op huisbezoeken met Aletta geschokt was door de ellendige woonomstandigheden. Zij kreeg steun van prof. Willem Treub, leermeester van Meijers, die zijn studenten aanmoedigde hier gratis rechtshulp te bieden. Een ander baanbrekend initiatief was de ‘School voor Maatschappelijk Werk’, waar Tony Meijers-Gottschalk een sociaal bewogen burgermeisje uit de Linnaeusbuurt, vanaf 1908 de opleiding volgde tot woningopzichteres van arbeiderswoningen. Hier ontmoette ze haar vroegere buurtgenoot, advocaat mr. E.M. Meijers als docent arbeid- en verzekeringsrecht. Beiden kwamen net als Aletta uit een joods-seculier milieu. Een jaar later trouwden ze. In 1910 volgde E.M. Meijers’ benoeming tot hoogleraar in 1910. Vervolgens verhuisde het echtpaar naar Leiden. Dankzij echtgenote Tony kon professor Meijers een gigantisch oeuvre opbouwen, terwijl zij als moeder van vier dochters actief bleef in Aletta’s kiesrechtbeweging. In Leiden bleef de deur wekelijks openstaan voor kosteloze rechtsadviezen aan hulpbehoevende Leidenaars.

eduard ca1905 2Er waren meer slagvaardige vrouwen in Meijers’ kring. Zo was Eduard Meijers’ zus Clara Meijers medestrijdster van Aletta en oprichtster van de eerste Vrouwenbank in 1927. Hun pleegzus en nicht Estella Zeehandelaar was actief in de ‘Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming’ voor rechten van ongehuwde moeders. Zij was bovendien penvriendin van de Javaanse Raden Adjeng Kartini, pionierster van onderwijsrecht voor vrouwen en meisjes in Oost-Indië. En dan was er nog nicht Mathilde Meijers, een van de eerste apothekeressen na Aletta’s zus Charlotte Jacobs. Aletta Jacobs, Willem Treub en Eduard Meijers waren betrokken bij het sociaal-liberale ‘Algemeen Nederlandsch Werklieden Verbond’. Zo vond Marten van Harten in het tijdschrift 'De Werkmansbode’ naast discussies over arbeidswetgeving ook advertenties van Aletta’s gratis spreekuur. En dat adres bleek dus Tichelstraat huisnummer 40 te zijn, uiteraard in Amsterdam. De nog intacte gevel van Tichelstraat 40 is nu een zichtbare herinneringsplaats voor dit stukje vrouwengeschiedenis én rechtsgeschiedenis.

 

Marten van Harten

Historicus Marten van Harten schrijft als extern promovendus aan de Universiteit van Leiden een biografie van Meijers; eerder ontdekte hij de eerste filmbeelden van Aletta Jacobs.

_____

Links

Blog: Boekpresentatie ‘Diamantgracht. Het joodse hart van een typisch Amsterdamse industrie’.

Ruim 150 jaar (1845-1996) vormde de Nieuwe Achtergracht het hart van de wereldberoemde Amsterdamse diamantindustrie, de enige grote bedrijfssector waarin de joodse cultuur de norm stelde. Zo was de Diamantbeurs op sjabbat gesloten en was het jargon doorspekt met Jiddische woorden. Vanuit de diamantindustrie is de eerste moderne vakbond van Nederland voortgekomen. Ook op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en internationale betrekkingen heeft de diamantindustrie veel voor de stad en voor Nederland betekend.

Daniël Metz omlijst de historische feiten met tientallen citaten uit de literatuur. De brede historische blik geeft een prachtig tijdsbeeld, vanaf de industrialisatie tot heden.

Front DiamantgrachtDaniël Metz, Diamantgracht. Het joodse hart van een typisch Amsterdamse industrie (Zutphen: Walburg Pers 2022), 272 blz., ISBN 9789462495494, prijs: € 29,99.

Presentatie
datum: 26 april 2022

tijd: 15:30 (inloop vanaf 15:00)

locatie: de Diamantbeurs, Weesperplein 4

Vooraf aanmelden: daniel@beltsazar.nl